Κατακλίσεις: πρόληψη και έγκαιρη αναγνώριση στο σπίτι

Τι είναι οι κατακλίσεις και ποιοι κινδυνεύουν

Οι κατακλίσεις, ή έλκη πίεσης, είναι βλάβες του δέρματος και των ιστών κάτω από αυτό. Μπορούν να εμφανιστούν όταν μια περιοχή δέχεται παρατεταμένη πίεση, αλλά και όταν το δέρμα τρίβεται ή οι στιβάδες του ολισθαίνουν μεταξύ τους, όπως όταν το σώμα γλιστρά προς τα κάτω στο κρεβάτι.

Αφορούν ανθρώπους κάθε ηλικίας, ιδιαίτερα όσους δυσκολεύονται να κινηθούν ή δεν μπορούν να αλλάξουν μόνοι τους θέση. Ο κίνδυνος είναι επίσης μεγαλύτερος όταν υπάρχει μειωμένη αισθητικότητα, κακή κυκλοφορία, προηγούμενη κατάκλιση, σοβαρή ασθένεια ή πρόσφατη χειρουργική επέμβαση.

Ποια σημάδια να παρατηρείτε

Οι κατακλίσεις εμφανίζονται συχνά σε σημεία όπου τα οστά βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια του δέρματος, όπως οι φτέρνες, οι αγκώνες, τα ισχία και ο κόκκυγας. Ένα πρώιμο σημάδι είναι μια περιοχή με αλλαγμένο χρώμα που δεν υποχωρεί με την πίεση: συνήθως κόκκινη στο ανοιχτόχρωμο δέρμα ή μωβ και μπλε στο σκουρόχρωμο.

Η περιοχή μπορεί να είναι ζεστή, ασυνήθιστα μαλακή ή σκληρή, να πονά ή να προκαλεί φαγούρα. Η βλάβη συνήθως εξελίσσεται σταδιακά, αλλά μπορεί να εμφανιστεί μέσα σε λίγες ώρες και να μετατραπεί σε φουσκάλα ή ανοιχτή πληγή.

Πρακτική πρόληψη στην καθημερινή φροντίδα

Αλλάζετε θέση τακτικά και, αν αυτό δεν είναι εφικτό χωρίς βοήθεια, ζητήστε από την ομάδα φροντίδας να οργανώσει τις αλλαγές θέσης. Η συχνότητά τους καθορίζεται από την κλινική εκτίμηση και τις ατομικές ανάγκες. Ζητήστε επίσης οδηγίες για τη θέση στο κρεβάτι ή στο κάθισμα, τη στήριξη των ποδιών και τον κατάλληλο εξοπλισμό.

Ειδικά στρώματα και μαξιλάρια ανακατανομής της πίεσης μπορούν να μειώσουν την πίεση σε ευαίσθητες περιοχές. Αν περνάτε πολύ χρόνο στο κρεβάτι ή σε αναπηρικό αμαξίδιο, ελέγχετε καθημερινά το δέρμα για αλλαγές χρώματος ή άλλα σημάδια βλάβης, με βοήθεια αν χρειάζεται.

Διατηρείτε το δέρμα καθαρό και στεγνό και ενυδατώνετέ το ώστε να μην ξηραίνεται υπερβολικά. Στην κατ’ οίκον φροντίδα, η ισορροπημένη διατροφή και η δραστηριότητα, όσο είναι εφικτή, περιλαμβάνονται επίσης στα μέτρα πρόληψης.

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση

Αν υποψιάζεστε κατάκλιση, επικοινωνήστε με γιατρό για αξιολόγηση. Δεν χρειάζεται να περιμένετε να σχηματιστεί ανοιχτή πληγή: οι αλλαγές στο χρώμα, στην υφή ή στην αίσθηση του δέρματος μπορεί να είναι πρώιμα σημάδια.

Ζητήστε επείγουσα ιατρική αξιολόγηση όταν συνυπάρχουν πρήξιμο, έντονη θερμότητα ή ερυθρότητα γύρω από τη βλάβη, πύον, πυρετός ή έντονος πόνος που επιδεινώνεται. Στο σκουρόχρωμο δέρμα η αλλαγή χρώματος μπορεί να φαίνεται μπλε ή μωβ αντί για κόκκινη.